STERRENHEMEL IN DECEMBER 2001


Datum Zon op Zon onder
02 december 08h 27m 16h 31m
07 december 08h 33m 16h 28m
12 december 08h 39m 16h 27m
17 december 08h 43m 16h 28m
22 december 08h 46m 16h 30m
27 december 08h 48m 16h 33m
Maanfase Datum en tijd
Laatste Kwartier 07 december 20h 52m
Nieuwe Maan 14 december 21h 47m
Eerste Kwartier 22 december 21h 56m
Volle Maan 30 december 11h 41m


Planeten
Mercurius is tot ongeveer 10 december te zien (in sterrenbeelden Maagd, Weegschaal en Schorpioen) in de ochtendschemering aan de oostzuidoostelijke horizon, dicht bij Venus. De laatste dagen van de maand is de planeet in de avondschemering boven de zuidwestelijke horizon te vinden (in de sterrenbeelden Slangendrager en Boogschutter). Gebruik een verrekijker.
Venus is pas later in de maand weer zichtbaar en dan als avondster (in sterrenbeelden Weegschaal, Schorpioen, Slangendrager en Boogschutter).
Mars is 's avonds in het zuidwesten te zien (in sterrenbeeld Waterman).
Jupiter en Saturnus zijn vrijwel de gehele nacht zichtbaar (in sterrenbeelden Tweelingen en Stier).

Meteoren
Rond 7 december verschijnen de eerste Geminiden. Dit is een zwerm die niet onderdoet voor de veel bekendere zwerm Perse´den die in augustus te zien zijn. Het maximum ligt in de nacht van 13 op 14 december waarbij ze een uurfrequentie kunnen halen van 120! De laatsten zijn te zien rond 17 december. De zwerm is waarschijnlijk afkomstig van de planeto´de 3200 Phaethon, mogelijk een uitgedoofde komeet.
Van 17 tot 26 december zijn de Ursiden te verwachten met een maximum op 22 december. Een kleine zwerm met hooguit 10 exemplaren per uur.

Sterrenbeeld van de winter: Orion
Schematisch overzicht van het sterrenbeeld Orion Het sterrenbeeld Orion is de gehele nacht te zien in de winter, rond middernacht hoog in het zuiden. Het is een soort van zandloperfiguur met diverse heldere sterren, echte reuzen.

Betelgeuse is een rode reus die zo groot is dat de baan van Mars binnen de ster zou passen! Als hij als supernova ontploft - misschien al binnen een paar duizend jaar -, zal hij zo helder zijn als de Volle Maan!

Rigel is een zeer heldere blauwwitte reus die wel honderdduizend maal zo lichtsterk is als de Zon en meer dan twintig maal zo zwaar als deze.

Alnilam, de middelste gordelster is van de vrij zeldzame spectraalklasse O en heeft een oppervlaktetemperatuur van maar liefst 45000K!

Orionnevel - Foto gemaakt door Jason Ware Orionnevel - stervormingsgebied - Foto gemaakt door Hubble Space Telescope Detail van de Orionnevel - proto-zonnestelsels - Foto gemaakt door Hubble Space Telescope
Er staan ook diverse interessante deep-sky objecten in Orion. De bekendste is Messier 42, de Orionnevel. De nevel is met het blote oog zichtbaar als een wazig vlekje. Een verrekijker laat al de globale komvorm zien.
De nevel is een geboorteplaats van nieuwe sterren.

Een andere bekende nevel in Orion is de Paardekopnevel.



Kalender
30 november/1 december
De Maan bedekt Saturnus (van 3.31 tot 4.38). Gebruik minimaal een verrekijker maar liever een telescoop.

3 december
De Maan ten zuiden van Jupiter. Bekijk dit 's ochtends.

6 december
De Maan staat ten noorden van Regulus (sterrenbeeld Leeuw). Bekijk dit 's ochtends.

10 december
De Maan staat ten noorden van Spica (sterrenbeeld Maagd). Bekijk dit 's ochtends.

14 december
Vandaag is er een ringvormige zonsverduistering die echter niet zichtbaar is in Europa.

16 december
De planeto´de 1998 WT24 passeert de Aarde vandaag op twee miljoen kilometer.

17 december
Saturnus ten noorden van Aldebaran (sterrenbeeld Stier).

17 december
Al eerder aangekondigd maar toen kon het niet doorgaan. De lancering van de kleine satelliet voor het waarnemen van energetische verschijnselen op de Zon, HESSI, staat nu (op zijn vroegst) voor vandaag op het programma.

19 december
De Maan ten zuiden van Mars. Bekijk vroeg in de avond.

21 december
20.21 uur - begin van de astronomische winter. Het middelpunt van de Zon bereikt de ecliptische lengte 270°00'00" en staat nu recht boven de Steenbokskeerkring. Op het noordelijk halfrond zijn de dagen nu het kortst.

22 december
Planeto´de 1998 WD31 passeert de Aarde op 0,072 AE (11 miljoen km).

25 december
Planeto´de 2001 AD2 passeert de Aarde op 0,098 AE (15 miljoen km).

28 december
De Maan staat dicht bij Saturnus. In de Stille Oceaan, Hawaii, Noord- en Centraal-Amerika wordt de planeet bedekt.
Even later staat de Maan ten noorden van Aldebaran (sterrenbeeld Stier).

30 december
Vandaag is er een maansverduistering in de bijschaduw die echter niet zichtbaar is in Europa.
De Maan staat dicht bij de planeet Jupiter.


Versie 1.0.0 - ę 2001 Peter van der Wijst.