Jupiter - vijfde planeet vanaf de Zon


Perihelium 4.9492 AE
Aphelium 5.4582 AE
Siderische omlooptijd 11.86224 jaren
Synodische periode 398.884 dagen
Baansnelheid 13.064 km/s
Equatoriale straal 71492 km
Afplatting 1/15.4
Siderische rotatieduur 9h 55m 29.7s
Helling equator op baan 3ŗ 07'
Massa (Aarde=1) 317.82839
Gemiddelde dichtheid 1326 kg/m³
Zwaartekracht oppervlakte (Aarde=1) 2.366
Gemiddelde temperatuur 167 K
Bondalbedo 34
Absolute Magnitude V(1,0) -9.25
Semi-diameter equator 98.57"
Magnetisch veld equator 4.28 gauss
Jupiter


Jupiter (Grieks: Zeus) was de oppergod van de Romeinen, ook wel dies pater (Lichtende vader) genoemd. Hij is de god van het licht en de hemel, beschermer van de staat en zijn wetten.
Hij was de zoon van Saturnus en de broer van Neptunus en Juno (die ook zijn vrouw was).
Jupiter is na de Zon, de Maan en Venus het helderste object aan de hemel. Het is de grootste planeet van ons zonnestelsel. Ze heeft meer dan tweemaal de massa van alle andere planeten samen, dat is 318 keer de massa van de Aarde.
Maar ze had zo'n 100 keer meer massa moeten hebben om een ster te worden.
In 1610 richtte Galileo Galilei zijn telescoop op Jupiter, ontdekte hij de vier grootste manen (Io, Europa, Ganymedes en Callisto). Voor het eerst werden er bewegende hemellichamen gezien die rond een ander middelpunt dan de Aarde draaiden. Een zeer belangrijke ontdekking in het voordeel van het heliocentrische wereldbeeld dat Copernicus beschreef.
De planeet is de grootste van onze gasplaneten (Jupiter, Saturnus, Uranus en Neptunus). Een gasplaneet bestaat voornamelijk uit gassen zoals die bij het ontstaan van het zonnestelsel voorkwamen. Er is geen vast oppervlak. Daarom hebben de astronomen bepaalt dat de diameter daar wordt gemeten waar de druk 1 atmosfeer is. Dit is slechts een weinig onder de wolken waar we vanaf de Aarde tegenaan kijken.
In het centrum vermoedt men een kern van gesteenten met een massa van zo'n 10 tot 15 aardmassa's. Rondom deze kern komt een grote hoeveelheid vloeibaar metallisch waterstof voor. Dat kan alleen bestaan bij een druk van meer dan 4 miljoen bar. Het bestaat uit geļoniseerd waterstof (protonen en elektronen). Dit is een elektrische geleider en is de bron van het sterke magnetische veld van Jupiter. Het is zo sterk dat zijn invloed zich uitstrekt tot voorbij de baan van Saturnus.
Jupiter bestaat voor zo'n 90% uit waterstof en 10% uit helium. Verder zijn er sporen van methaan, water, ammoniak, koolstofdioxide en gesteenten.
De Grote Rode Vlek, een storm die al minstens 300 jaar woedt
Als je Jupiter bekijkt dan vallen direct de wolkenbanden op. De verschillende kleuren worden veroorzaakt door chemische en temperatuurverschillen. Windsnelheden lopen op tot meer dan 650 km per uur. Er is een zeer turbulente atmosfeer die wordt aangedreven door de interne warmtebron van Jupiter en niet door de warmte van de Zon. Heel bekend is de Grote Rode Vlek, een storm die al meer dan 300 jaar gezien wordt en die de Aarde gemakkelijk tweemaal kan omvatten.
De interne warmtebron zorgt ervoor dat Jupiter meer warmte uitzendt dan dat ze ontvangt van de Zon. Dit komt doordat de zwaartekracht de planeet langzaam in elkaar drukt.
Jupiter heeft net als Saturnus en de andere gasplaneten ringen. Ze zijn echter heel donker en nauwelijks vanaf de Aarde te zien. Waarschijnlijk zijn ze samengesteld uit kleine steenkorrels, vermoedelijk afkomstig van de manen Metis en Adrastea.
De Galileļsche manen van Jupiter
De manen van Jupiter zijn genoemd naar mythologische figuren uit het leven van Zeus.
Naam Afstand (x1000km) Straal (km) Ontdekker Jaartal
Metis 127.98 30x20x17 Synnott 1979
Adrastea 128.98 10x8x7 Jewitt 1979
Amalthea 181.37 125x73x64 Barnard 1892
Thebe 221.89 58x49x42 Synnott 1979
Io 421.77 1821 Galilei 1610
Europa 671.06 1565 Galilei 1610
Ganymedes 1070.43 2634 Galilei 1610
Callisto 1882.73 2403 Galilei 1610
Leda 11093.93 8 Kowal 1974
Himalia 11458.06 93 Perrine 1904
Lysithea 11720.35 15 Nicholson 1938
Elara 11733.43 38 Perrine 1905
Ananke 21209.00 11 Nicholson 1951
Carme 22564.4 19 Nicholson 1938
Pasiphae 23664 23 Melotte 1908
Sinope 23726 14 Nicholson 1914



Versie 1.0.0 - © 2001 Peter van der Wijst.